(Dân trí) - Với ô tô số tự động, không ít người vì sợ trôi xe và muốn tiết kiệm nhiên liệu nên chuyển cần số về vị trí N hoặc P khi dừng chờ đèn đỏ. Tuy nhiên, việc này có thể lợi bất cập hại.
Hộp số tự động có thể không phải là lựa chọn ưu tiên của những người đam mê lái xe, nhưng chúng giúp giảm bớt căng thẳng và sự phức tạp khi điều khiển phương tiện. Bạn không cần phải loay hoay với chân côn, cũng chẳng cần băn khoăn nên chọn cấp số nào mỗi khi có sự thay đổi tốc độ hoặc thay đổi địa hình.
Một số loại hộp số có thể tích hợp chế độ sang số tay thông qua lẫy chuyển số trên vô lăng hoặc chế độ thể thao, nhưng việc sử dụng chúng hay không hoàn toàn do bạn quyết định, chứ không phải bắt buộc. Với xe số tự động, về cơ bản, bạn chỉ cần đạp phanh và gạt cần số sang vị trí D (Drive - số tiến) là có thể khởi hành.
Tuy nhiên, có một vị trí trên cần số tự động vẫn thường gây thắc mắc, đó là N (Neutral - số mo).
Khi nào nên sử dụng số N?
Số N trên xe số tự động giúp ngắt kết nối động cơ với bánh xe, hữu ích trong trường hợp bạn cần di chuyển xe mà động cơ không thể khởi động, ví dụ như trong xưởng sửa chữa xe hoặc khi xe gặp sự cố.
Tuy nhiên, không được kéo xe số tự động truyền thống di chuyển một quãng đường dài khi động cơ đã tắt và các bánh xe chủ động vẫn tiếp xúc với mặt đường. Hộp số cần dầu bôi trơn để bảo vệ các chi tiết bên trong khỏi sự mài mòn, nếu động cơ không hoạt động, bơm dầu hộp số cũng sẽ ngừng làm việc. Khi kéo xe, cần xem hướng dẫn cụ thể của nhà sản xuất đối với từng mẫu xe.

Khi dừng xe chờ đèn đỏ lâu, một số người giữ nguyên số D và chỉ đạp phanh. Một số khác lại cho rằng nên chuyển về số N, trong khi một số người chọn về số P (Ảnh: Autodeal).
Dù hiếm gặp, trong tình huống chân ga bị kẹt mở, việc chuyển sang số N giúp bạn phần nào giành lại quyền kiểm soát, vì lực truyền tới bánh xe bị ngắt mà trợ lực phanh và vô lăng vẫn hoạt động.
Vậy có nên chuyển về số N khi xe dừng chờ đèn? Theo một số kỹ sư, việc này không thực sự cần thiết. Nó hầu như không giúp tiết kiệm nhiên liệu, trong khi việc liên tục chuyển đổi giữa số D và số N có thể làm tăng thao tác không cần thiết đối với hộp số.
Nếu phải dừng lâu, có thể chuyển sang N nhưng cần lưu ý phải tiếp tục đạp phanh hoặc kéo phanh tay để tránh nguy cơ xe bị trôi.
Ngoài ra, không nên vội vàng chuyển trở lại số D khi đèn giao thông chuyển xanh. Đôi khi, người lái có thể quên rằng hộp số đang ở số N và vô tình đạp ga khiến động cơ tăng vòng tua. Điều này chỉ gây lãng phí một chút nhiên liệu chứ không thực sự làm hư hỏng các bộ phận. Tuy nhiên, nếu chuyển sang D khi động cơ đang ở vòng tua cao, hộp số có thể chịu một cú giật mạnh, dẫn đến hiện tượng trượt số hoặc khiến xe bất ngờ chồm về phía trước.
Tương tự, khi xuống dốc, người lái không nên chuyển cần số về vị trí N, bởi thao tác này khiến xe mất lực hãm của động cơ, làm tăng nguy cơ mất kiểm soát. Việc chuyển sang số N cũng không giúp tiết kiệm nhiên liệu đáng kể.
Có nên chuyển về P khi dừng chờ đèn đỏ?
Khi hộp số tự động được đưa về vị trí P (Park - đỗ), cơ cấu truyền động sẽ được ngắt và một bộ phận gọi là chốt khóa đỗ xe (parking pawl) sẽ khóa trục đầu ra của hộp số, giúp xe đứng yên mà không cần người lái phải đạp phanh hoặc sử dụng phanh tay.
Chuyển xe về số P có thể rất tiện lợi, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ hư hỏng chốt khóa đỗ xe nếu cơ cấu này phải chịu lực tác động lớn hoặc bị sử dụng không đúng cách.
Bên cạnh đó, khi xe đang ở vị trí P mà bị một phương tiện khác đâm từ phía sau, lực va chạm có thể truyền đến cơ cấu khóa đỗ trong hộp số, làm hư hỏng chốt khóa hoặc các chi tiết liên quan.
Nếu đèn đỏ chỉ kéo dài vài chục giây, chuyển từ D sang P rồi trở lại D khiến người lái phải thao tác cần số nhiều lần.
Có nên giữ nguyên số D?
Giữ số D và đạp phanh chính là cách đơn giản nhất khi dừng xe chờ đèn đỏ.
Ở hộp số tự động truyền thống, bộ biến mô sử dụng dầu hộp số để tạo ra cơ chế tương tự ly hợp, giúp ngắt truyền động giữa động cơ và hộp số. Đó là lý do động cơ không bị chết máy ngay cả khi xe dừng hẳn.
Hộp số vô cấp CVT có nguyên lý hoạt động tương đối tương đồng. Tuy nhiên, bộ truyền động của loại hộp số này sử dụng dây đai hoặc xích kết hợp với các puli hình nón để thay đổi tỷ số truyền. Việc ngắt truyền động giữa động cơ và hộp số khi xe dừng còn phụ thuộc vào cấu tạo của từng mẫu xe, chẳng hạn như bộ biến mô hoặc ly hợp khởi hành. Tất nhiên, hộp số CVT cũng được bôi trơn bằng dầu hộp số.
Trong khi đó, những loại hộp số khác như hộp số sàn tự động hóa (AMT) và hộp số ly hợp kép (DCT) sử dụng ly hợp cơ khí để kết nối hoặc ngắt kết nối động cơ với hộp số.
Một số chuyên gia cho rằng việc giữ xe ở số D khi dừng có thể khiến dầu hộp số hoặc các bộ phận bên trong hộp số truyền thống sử dụng biến mô và hộp số CVT nhanh xuống cấp hơn. Với những loại hộp số tự động sử dụng ly hợp cơ khí như AMT và DCT, thói quen này có thể làm tăng mức độ hao mòn.
Tuy nhiên, một số chuyên gia khác cho rằng hộp số hiện đại đã được thiết kế với những giải pháp kỹ thuật cần thiết để hạn chế tình trạng trên.
Kết luận
Người lái có thể lựa chọn một trong những cách trên khi dừng xe chờ đèn đỏ.
Chuyển về số P có lẽ là phương án ít được khuyến khích nhất khi dừng chờ, bởi chốt khóa đỗ xe có thể trở thành bộ phận dễ gặp sự cố, dù trường hợp này khá hiếm.

Số P chủ yếu nên được sử dụng khi đỗ xe, dù việc chuyển về P trong lúc dừng chờ không hẳn là hoàn toàn sai (Ảnh: Shutterstock).
Giữ nguyên số D có thể khiến người lái phải chú ý hơn, bởi chỉ cần nhấc chân khỏi bàn đạp phanh, xe có thể nhích về phía trước. Ngoài ra, vẫn có khả năng dầu hộp số bị xuống cấp sớm hơn, nhưng với các hộp số hiện đại, đây không phải vấn đề quá đáng lo ngại.
Vậy còn số N? Đây có vẻ là lựa chọn tối ưu, cho đến khi người lái vô tình thực hiện thao tác thường được gọi là “neutral drop” - tăng vòng tua động cơ khi hộp số đang ở số N rồi chuyển sang D để xe tăng tốc nhanh nhất có thể từ trạng thái đứng yên.
Việc để hộp số ở vị trí P, D hay N khi dừng xe nhìn chung không phải vấn đề quá lớn. Cách người lái sử dụng và duy trì thói quen vận hành sẽ ảnh hưởng đến độ bền của xe về lâu dài.
Nếu giao thông di chuyển chậm, người lái phải liên tục đạp và nhả phanh trong suốt quãng đường, giữ nguyên số D có lẽ là lựa chọn phù hợp hơn. Nếu phải dừng xe trong thời gian dài, người lái có thể cân nhắc chuyển về N và kéo phanh tay.
<Lưu ý: Bài viết nếu sử dụng cần được sự cho phép của Báo Dân trí, không sử dụng ghi nguồn từ website: benxehue.vn>